Hồng Nga và những ngày tháng 'gạo chợ nước sông' đầy sóng gió

Trước khi trở thành một danh hài, Hồng Nga đã trải qua những ngày tháng bươn chải, từ một cô bé bước lên sân khấu ca cho đến khi đối mặt với những biến cố khiến cuộc đời trở nên vô định.

Từ cô bé Đinh Thị Nga đến ngôi sao đoàn Thống Nhất

Khởi đầu của Hồng Nga là những ngày làm cô bé Đinh Thị Nga, được bà bầu Lệ Liễu đưa lên sân khấu ca trước khi mở màn các tiết mục chính. Cách đào tạo này tương tự như những gì bà Lệ Liễu từng làm với cô bé Ngọc Giàu. Nhờ những bước đi đầu tiên đó, Hồng Nga dần trở nên dạn dĩ và bắt đầu học thêm nhiều bài bản ca hát mới.

Sau khoảng một năm, bà rời quán Lệ Liễu để theo gánh cải lương nhỏ Hằng Xuân - An Phước của bà bầu Sáu Đặng và lấy nghệ danh là Kim Nga. Trong thời gian này, bà cùng gánh hát lưu diễn khắp các tỉnh và cũng từng chuyển qua một vài gánh nhỏ khác. Bước ngoặt thực sự đến khi bà ký hợp đồng với đoàn Thống Nhất của nghệ sĩ kiêm ông bầu Út Trà Ôn. Tại đây, bà Hồng Hoa - vợ hai ông Út Trà Ôn - đã đổi nghệ danh của cô đào trẻ thành Hồng Nga.

Đoàn Thống Nhất giống như một nấc thang mới, giúp Hồng Nga có cơ hội tiếp xúc và học hỏi từ nhiều nghệ sĩ nổi tiếng. Với gương mặt đẹp cùng giọng ca trong trẻo, khỏe khoắn, bà bắt đầu được giao những vai lớn hơn và nhanh chóng thu hút sự chú ý của khán giả.

Kiếp lênh đênh trên những chuyến ghe bầu

Cuộc đời nghệ sĩ ngày xưa thực sự là một hành trình "mênh mang vô định". Vì miền Tây kênh rạch chằng chịt, các gánh hát thường sắm những chiếc ghe bầu lớn để chở toàn bộ nghệ sĩ, hậu đài, cảnh trí cùng âm thanh, ánh sáng len lỏi qua sông nước. Khi đến bến nào có thể hát được, họ sẽ cắm sào neo lại, dựng sân khấu với vách ngăn bằng bồ tre, rồi sau vài đêm diễn lại dỡ ra để rong ruổi tìm bến mới.

Trong điều kiện đó, gánh hát trở thành "ngôi nhà" đúng nghĩa. Nghệ sĩ ngủ dưới gầm sân khấu, chỉ những đào kép chánh mới được ngủ trên sàn cao ráo hơn, nhưng tất cả đều chung kiếp gạo chợ nước sông. Vì nếp sống nay đây mai đó, hầu hết nghệ sĩ thời đó không nghĩ đến chuyện mua nhà cửa ổn định, trừ một số ít ngôi sao thường xuyên ở thành phố có đủ tiền cát sê.

Bi kịch ập đến khi đoàn Thống Nhất tan rã, Hồng Nga lại rơi vào cảnh lang thang tìm sân khấu. Có những ngày bà phải trú tạm tại rạp Quốc Thanh, hoặc đi bán vải góp để kiếm chút tiền lời sống cầm hơi. Thậm chí, có lúc bà phải dựa vào những hộp cơm của khán giả ái mộ để đỡ đói. Nỗi khổ này không chỉ riêng bà mà ngay cả NSND Diệp Lang khi sinh thời cũng từng tá túc tại rạp Quốc Thanh mỗi khi rã gánh để chờ đợi đầu quân cho nơi khác, hay phải trú tại những ngôi đình trong những ngày giông bão.

Tình cha nuôi và sự bù đắp cho tuổi thơ

Trong những thời điểm khó khăn nhất, nhạc sĩ Tám Đen đã trở thành điểm tựa lớn nhất cho Hồng Nga. Bà từng rơm rớm nước mắt chia sẻ rằng có những lúc cải lương rã gánh mà chưa tìm được nơi mới, bà đã kéo năm đứa con về nương náu tại nhà ông. Dù nhạc sĩ Tám Đen không giàu có, nhưng ông đã cưu mang mẹ con bà nhiều lần mà không một lời than thở.

Đối với Hồng Nga, nhạc sĩ Tám Đen không chỉ là người thầy dạy hát mà còn là một người cha, bù đắp cho bà những thiếu thốn của tuổi thơ. Bà luôn ghi nhớ ơn nghĩa này và chọn cách sống noi gương ông. Khi cuộc sống đã khấm khá hơn, Hồng Nga đã dùng chính tiền cát sê của mình để làm từ thiện rất nhiều.

Nhìn lại quãng thời gian đó, bà trầm ngâm về sự khác biệt giữa các thế hệ nghệ sĩ. Thời nay, nghệ sĩ có đời sống ổn định hơn vì ít lưu diễn hoặc đi rồi quay về sớm, con cái được đi học đàng hoàng. Còn ngày xưa, nghệ sĩ phải đem con theo sống lang thang, muốn cho con đi học thì phải gửi về nội, ngoại và chấp nhận sự xa cách, nhớ nhung. Chính cuộc sống nay đây mai đó ấy đã kéo theo những bi kịch và những giọt nước mắt phía sau ánh hào quang của một danh hài.