MAD TürkiyeMAD TürkiyeMüzik, ünlüler ve popüler kültür
Eğlence

Türk dizilerinde bütçe alarmı: Kanallar yüzde 25 tasarruf peşinde

Pexels

Türk dizi sektörü, yükselen yapım maliyetleri ve gerileyen reklam gelirleri arasında sıkışmış durumda. Geçmiş dönemlerde 57'ye kadar çıkan yeni dizi sayısı bu sezon 36'da kaldı. Ekim ayından bu yana altı yapım ekranlara veda ederken, maliyetlerin düşürülememesi durumunda yeni iptallerin gelebileceği konuşuluyor. Ulusal kanallar, yapım şirketlerinden üretim maliyetlerini yaklaşık yüzde 25 oranında azaltmalarını istedi ve şu an iki taraf ortak bir çözüm yolu arıyor.

Bölüm başı 30 milyon lira

Sektördeki finansal krizin temelinde, yapım giderleri ile reklam gelirleri arasındaki uçurum yatıyor. Geçen yıl 20-25 milyon lira arasında değişen bir dizinin bölüm maliyeti, bu yıl yaklaşık 30 milyon liraya kadar yükseldi. Bazı projelerde bölüm başına 400-600 bin dolar civarında bütçeler öngörülüyor. Bu devasa rakamların arkasında ise oyuncu ücretleri, set çalışanlarının maaşları, teknik ekipman giderleri, dekorlar, mekân kiraları ve bitmek bilmeyen çekim süreleri var.

Reklam gelirleri dibe vurdu

Televizyon kanallarını zorlayan asıl mesele, reklam bütçelerinin hızla dijital platformlara kayması. Bazı kaynaklar, 2026 yılının ekim ayında reklam gelirlerinin son 30 yılın en düşük seviyesine indiğini öne sürüyor. Ayrıca ulusal kanalların izleyici kitlesinde 40 yaş üstü grubun ağırlık kazanması, reklamverenlerin tercihlerini değiştiriyor. Kanallar, gıda takviyeleri gibi ürünlerin reklamlarında kısıtlamalarla karşılaşırken, dijital mecralarda daha esnek uygulamalar mevcut. Üstelik televizyonlar yüksek maliyetli içerikleri ücretsiz sunarken, dijital platformlar abonelik gelirleriyle ayakta kalıyor.

Reyting ve yayın riskleri

Ekran başarısı artık sadece izleyiciyle değil, matematiksel risklerle ölçülüyor. Yüksek bütçeli yapımlarda 6 reyting puanının altına düşmek, dizinin devamı için ciddi bir risk oluşturuyor. Tabii bu kural her yapım için geçerli değil ama maliyet ve reklam dengesi kararları etkiliyor. Ayrıca futbol maçlarının olduğu günlerde izlenme oranlarının düşmesi de kanalların planlamasında yer alıyor. Nitekim Star TV'de yayımlanan Çirkin 4 Ekim'de sona ererken; ATV'den A.B.İ., Aşk ve Taht ile Mercan Köşk de yayından kalkanlar arasındaydı. Mevcut tabloda Kanal D'nin Uzak Şehir dizisi 14,63, TRT 1'in Taşacak Bu Deniz dizisi ise 13,03 puanla öne çıkıyor. Günlük ortalama televizyon izleme süresi ise 3 saat 38 dakika olarak kaydedildi.

İhracat başarısı ve değişen hikâyeler

Türk dizileri Latin Amerika'dan Körfez ülkelerine, Balkanlar'dan Güney Asya'ya kadar 170 ülkede bir milyardan fazla izleyiciye ulaşıyor. Bu durumun yıllık ihracat getirisi yaklaşık 1 milyar dolara yaklaşıyor. Ancak bu başarı beraberinde bazı sorunlar getirdi. Gazeteci Oya Doğan, dizilerin artık yerli izleyiciden ziyade yabancı alıcıların beklentilerine göre hazırlandığını, Boğaz manzaralı malikâneler ve holding patronlarının olduğu hikâyelerin sıradan insanları dışladığını savunuyor. Yapımcı Armağan Çağlayan da ihracat odaklı modelin tekrar eden hikâyelere ve şişen ücretlere yol açtığını, sistemin artık sınırlarına dayandığını belirtiyor.

Oyuncular ve set çalışanları ne diyor?

Kanal tarafı maliyetleri kısmak için bazı yıldız oyunculardan ücret indirimi veya zam taleplerinden vazgeçmelerini istedi. Bazı yıldız oyuncuların primlerle birlikte haftalık kazancının 5 milyon lirayı bulabildiği bilinirken, oyuncular bu yaklaşıma tepkili. Özge Özpirinçci, başrol ücretlerindeki indirimin ekonomik sorunları tek başına çözmeyeceğini ve fedakârlığın sadece oyunculardan beklenmesine itiraz etti. Burcu Biricik, milyonluk ücretlerin çok az sayıda oyuncu için geçerli olduğunu ve bunun yapısal sorunları çözmeyeceğini söyledi. Asena Tuğal ise yüksek ücretli yıldızların küçük bir kesim olduğunu, diğer oyuncuların zor şartlarda çalıştığını vurguladı. Kaan Urgancıoğlu da set çalışanlarının yaşadığı zorluklara dikkat çekti.

Çözüm yolu: Süreler kısalıyor mu?

Kanal ve yapımcılar arasındaki görüşmelerde en güçlü seçenek, bölüm sürelerinin kısaltılması. Yapımcılar, 140 dakikaya kadar uzanan bölümlerin 110 dakikaya indirilmesini öneriyor. Bu hamle, çekim süresini ve haftalık üretim yükünü azaltarak tasarruf sağlayabilir. Hatta süreler kısalırsa, uzun bölümleri yetiştirmek için kullanılan ikinci çekim ekiplerine gerek kalmayabilir. Bu durum şirketler için kârlı olsa da, set çalışanlarının iş imkanlarının azalması riskini taşıyor. Öte yandan bazı yapımcıların Körfez ülkeleri ve Latin Amerika'da şirket kurarak doğrudan orada üretim yapmaya başlaması, Türkiye'den yapılan alımların geleceği konusunda soru işaretleri yaratıyor.

Kamu kaynakları, Wikipedia, YouTube, Instagram ve TikTok'tan alınan bilgilerle.

Bu haberi video olarak izleyin