Tiễn biệt đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn: Người thầy lặng lẽ của những thước phim kinh điển

Đúng 5h sáng 26/10, thánh lễ an táng đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn được cử hành tại Nhà thờ Giáo xứ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp (TPHCM). Không khí tại nhà thờ vô cùng trang nghiêm với các hàng ghế gỗ kín người. Hương Trà, con gái cố đạo diễn vừa trở về từ Mỹ, trong trang phục áo xô và khăn tang, đã ôm di ảnh cha đặt giữa khung hoa cúc và lan trắng.
Bên ngoài nhà thờ, dòng người tiễn biệt đứng kín sân và tràn ra tận cổng, bao gồm cả những cụ già, nữ tu, đồng nghiệp lớn tuổi lẫn những gương mặt trẻ. Dọc lối đi là hàng dài vòng hoa viếng từ gia đình, bạn bè và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh. Sau lễ, linh cữu ông được đưa đến Trung tâm hỏa táng Bình Hưng Hòa trong sự tiễn biệt của người thân và bạn bè. Chiếc quan tài trắng phủ hoa lan lặng lẽ được đưa vào lò hỏa táng.
Sự kính trọng từ những người ở lại
Trong những ngày tang lễ, nhiều thành viên đoàn phim Đất phương Nam đã tìm về để chào tạm biệt người đạo diễn của mình. Đạo diễn Nhâm Minh Hiền, người từng đóng phim của ông, xem đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn là người thầy đầu tiên dẫn dắt mình vào nghề. Đạo diễn Nhâm Minh Hiền chia sẻ rằng dù đã dự nhiều buổi chia tay đồng nghiệp, nhưng hiếm khi thấy đông người tiễn biệt như trường hợp của đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn. Điều gây xúc động nhất chính là sự hiện diện của những người không thuộc giới điện ảnh như các bác tài xế, những người lao động sống gần nhà cố đạo diễn, cùng nhiều khán giả từ các tỉnh lên để lặng lẽ cầu nguyện cho linh hồn ông.
Đạo diễn Nguyễn Phương Điền cũng dành những lời tâm sự đầy xúc động về thầy. Năm thứ hai học diễn viên, anh được đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn chọn đóng vai Sáu Nhịn trong Đất phương Nam. Trong ký ức của Phương Điền, thầy là người ít nói, điềm tĩnh với giọng Huế nhỏ nhẹ và thường gọi anh bằng biệt danh "Điền đen". Cách làm việc của ông không tạo sự xa cách mà chỉ hướng dẫn nhẹ nhàng để diễn viên tự tìm cách sống với nhân vật.
Bài học về sự khiêm nhường
Một kỷ niệm khiến đạo diễn Nguyễn Phương Điền kính trọng thầy gấp bội diễn ra tại phim trường Người Mỹ trầm lặng (The Quiet American) của đạo diễn Phillip Noyce. Khi đó, Phương Điền đang học năm thứ hai đạo diễn và làm phụ việc hiện trường. Anh đã ngỡ ngàng khi thấy một đạo diễn thành danh như Nguyễn Vinh Sơn lại lặng lẽ kê bàn, đặt màn hình theo dõi và xếp ghế cho ê-kíp nước ngoài, rồi đứng phía sau quan sát cách họ tổ chức trường quay. Từ hình ảnh này, Phương Điền rút ra bài học lớn nhất trong nghề: dù đi xa đến đâu, người nghệ sĩ không được nghĩ mình đã biết đủ.
Nhiều năm sau, tại buổi hội ngộ dàn diễn viên Đất phương Nam do đạo diễn Nguyễn Quang Dũng tổ chức khi thực hiện bản điện ảnh Đất rừng phương Nam, thầy trò gặp lại nhau. Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn vẫn gọi anh bằng biệt danh thân thương ấy.
Di sản của một "người thầy lặng lẽ"
Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn qua đời lúc 16h20 ngày 22/10 tại nhà riêng sau thời gian điều trị ung thư, hưởng thọ 73 tuổi. Ông sinh năm 1953 tại Thừa Thiên Huế, từng trải qua tuổi thơ tại những vùng đất nghèo ở Quảng Trị và Phan Rang. Con trai ông, Nguyễn Vinh Phúc, hiện nối nghiệp gia đình ở vị trí quay phim.
Số lượng phim của ông tuy không nhiều nhưng tác phẩm nào cũng để lại dấu ấn đậm nét. Đó là Tuổi thơ dữ dội (1989) chuyển thể từ tiểu thuyết của Phùng Quán; là Đất phương Nam (1997) dài 11 tập - bộ phim truyền hình kinh điển của nhiều thế hệ và là phim truyền hình Việt đầu tiên xuất khẩu sang Mỹ. Năm 2008, phim Trăng nơi đáy giếng (chuyển thể từ truyện ngắn của Trần Thùy Mai) đã đoạt Bông Sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 16 cùng nhiều giải thưởng quốc tế. Gần đây nhất, vào năm 2023, ông đảm nhiệm vai trò cố vấn cho phim điện ảnh Đất rừng phương Nam. Với các thế hệ đi sau, ông mãi là người thầy khiêm nhường, dạy học trò bằng chính cách mình sống và làm nghề.
Một sự ra đi lặng lẽ nhưng để lại khoảng trống lớn cho điện ảnh Việt, đúng không mọi người?
