Filmi “Artificial” që Hollywood-i tentoi ta fuste në sirtar: Pse duhet ta shohësh me patjetër!

Filmi “Artificial”, një dramë e re nga regjisori italian Luca Guadagnino, e gjeti veten në mes të një furtune të vërtetë, madje para se të shfaqej për herë të parë. Amazon MGM Studios, që hodhi plot 40 milionë dollarë në këtë prodhim gjigant, vendosi ta futte në sirtar, pse?! Arsyeja ishte e thjeshtë: kishin lidhje të shumta biznesi me OpenAI dhe CEO-n e saj, Sam Altman. Kështu që, në vend që të na tregonin këtë dramë, ata zgjodhën t'i ruanin lidhjet e tyre të biznesit. Edhe studio të tjera të mëdha si Netflix, A24 dhe Focus Features, e mbajtën distancën nga ky projekt shpërthyes.

Ama, shpëtimi i “Artificial” erdhi nga distributorja amerikane Neon, e cila, me kurajo, bleu të drejtat dhe e çoi drejt e në New York Film Festival (NYFF) për premierën botërore. Dhe kush mendoni se ishte shfaqja më e përfolur dhe më e kërkuar në qytet këtë javë? Po, pikërisht “Artificial”!

Luca Guadagnino, regjisori italian i njohur për aftësinë e tij për të sjellë histori me kompleksitet emocional, erotizëm dhe pamje suntuore, siç i kemi parë te “Call Me by Your Name” apo “Challengers”, këtë herë na zhyt në botën e inteligjencës artificiale. Ai ndjek ngritjen meteorike të startup-it OpenAI, duke na treguar si u shndërrua në forcën kryesore të AI-së, në një dramë të errët që të bën të reflektosh gjatë.

Heronjtë dhe anti-heronjtë e AI-së

Në “Artificial”, inteligjenca artificiale portretizohet jo thjesht si një mjet, por si një zgjerim i ambicies njerëzore dhe ndjekjes pa fund të objektivave. Këtu s'ka vend për hezitim, dhembshuri apo ndjeshmëri njerëzore. Këto janë pikërisht ato “pengesa” që personazhe si Sam Altman dhe Elon Musk – ata që duan pushtet dhe fitime pa fund – i shohin si bezdisëse në arritjen e qëllimeve të tyre. Pra, filmi na tregon se ku çon kjo lloj mendësie.

Sam Altman (luajtur me një mjeshtëri nga Andrew Garfield) del si antagonisti kryesor i filmit, një manipulues hipokrit që luan lojëra pas shpine. Ndërsa Elon Musk (Ike Barinholtz) portretizohet si një klloun, i nxitur nga xhelozia dhe dëshira e paturpshme për të treguar muskujt e tij pushtetmëdhënj para të gjithëve. Një përshkrim paksa i fortë, por a kemi parë më pak nga ata në realitet?

Ama, filmi ka edhe heroin e tij: Ilya Sutskever (Yura Borisov), një programues me origjinë ruse, i cili u rrit në Jerusalem pasi emigroi në Izrael dhe më pas u zhvendos në Kanada. Ai është zemra rrahëse e këtij filmi të ftohtë e sinistër. Sutskever e nis historinë si një student brilant, i pafajshëm, plot ide të mëdha dhe me një kokë plot flokë. Por pastaj, ai shndërrohet në një ekzekutiv të lartë në OpenAI, tashmë me kokën e rruar dhe dëshpërimisht duke u munduar të rregullojë pasojat potencialisht katastrofike të atyre ideve të tij. Të gjithë këta tre figura, theksohet, kanë një gjë të përbashkët: u mungojnë aftësitë sociale, janë emocionalisht të shkëputur dhe të prirur nga narcisizmi i pamëshirshëm. Por Sutskever ka një ndjeshmëri më të gjerë emocionale, gjë që e bën heroin e vërtetë.

Një paralajmërim nga “Pinoku” i AI-së

Rrugëtimi i Sutskeverit nis në laboratorin kompjuterik të Profesor Geoffrey Hinton (Mark Rylance) në Universitetin e Torontos. Ky akademik, tashmë në moshë, e merr Ilya-n si bashkëpunëtor kërkimi. Së bashku, ata punojnë për të zhvilluar inteligjencën artificiale të frymëzuar nga Pinoku, kukulla unike prej druri që qeveriset nga rregulla thellësisht njerëzore: të jesh i ndershëm, i mirë dhe i dobishëm. Kjo krahasim i shkon për shtat edhe Sutskeverit vetë, pasi ai portretizohet si i paaftë për të gënjyer. Sipas kësaj alegorie, Hinton bëhet Geppetto, krijuesi i Pinokut të tij dixhital.

Hinton, i cili njihet si kumbari i AI-së, kupton që aplikimet e gjera të teknologjisë që ai dhe ekipi i tij kanë zhvilluar mund t'u sjellin shpërblime financiare, famë botërore, dhe ndoshta edhe një Çmim Nobel. Por, ai gjithashtu e kupton se potenciali i saj shkatërrues mund të kalojë madje edhe atë të shpikjes së Nobelit, dinamitit. Ai vendos ta zhvillojë teknologjinë brenda mjedisit të kontrolluar të Google.

Premtimet e rreme dhe ambicia e pakufi

Ndërkohë, Altman dhe Musk bashkojnë forcat për të lançuar OpenAI-n, një startup i vogël dhe, le të themi, pak i paturpshëm, i populluar nga ata që njihen si “tech bros” – klishe të gjenive të kompjuterave: të palumtur shoqërisht dhe ndoshta diku në spektrin e autizmit. Ata aspirojnë të bëhen aq të suksesshëm sa Musk, por ambiciet e Altmanit shkojnë edhe më tej. Ndryshe nga Hintoni i dobët, i butë dhe i kujdesshëm, Altman është një torpedo me një qëllim të vetëm, duke garuar drejt objektivit të tij pa parë as majtas e as djathtas.

Sutskever tundohet të bashkohet me këtë kompani të re, me shpresën për të realizuar vizionin e tij pa kufizimet e mentorit të tij të moshuar e të hezitueshëm. Altman e josh, duke i premtuar se do t'i heqë të gjitha pengesat rregullatore që i qëndrojnë përballë vizionit. Dhe jo vetëm kaq, ai i heq edhe barrierat emocionale, duke i hyrë në zemër Sutskeverit si miku i tij i ri më i mirë. Por e vërteta është, kjo nuk është një miqësi e vërtetë. Ndryshe nga Sutskeveri, Altman gënjen. Vazhdimisht. Dhe, ndryshe nga Pinoku, hunda e tij mesa duket nuk zgjatet.

Zbulimi i madh i Sutskeverit për AGI (inteligjencën artificiale të përgjithshme) vjen shumë herët. Por realizimi i asaj që ky zbulim mund të nënkuptojë për të ardhmen e njerëzimit, vjen shumë, shumë vonë. A jemi gati për këtë të ardhme ku ambicia njerëzore mund të na verbojë, apo do ta lëmë Altmanin të “na gënjejë” rrugën drejt saj? Na thuaj ti!