Zëri i Madonna-s sfidon moshën – linguistët zbulojnë "strategjinë" pas zërit të saj që mbetet i ri

Një studim i ri ka zbuluar se edhe zëri i Madonna-s sfidon pritshmëritë për moshën, duke e bërë atë të tingëllojë më e re se ç'është. Kjo gjë nuk është vetëm fat, por mund të jetë një strategji e menduar mirë prej diva-s.

Madonna është një artiste që ka sfiduar pritshmëritë se si duhet të sillen dhe të paraqiten gratë ndërsa plaken. Normalisht, kur gratë kalojnë menopauzën, zërat e tyre kanë tendencë të bëhen më të thellë. Kjo ndodh sepse kordat vokale mund të fryhen dhe muskujt përreth humbasin elasticitetin, duke rezultuar në një ton më të ulët. Ndryshimet fiziologjike të lidhura me moshën mund të ndikojnë edhe në shqiptimin e disa zanoreve. Por, duket se Madonna ka gjetur mënyrën si ta anashkalojë këtë rregull, madje edhe me zërin e saj!

Si e mbajti zërin “të ri”?

Në një studim të ri të publikuar në “Nordic Journal of English Studies”, studiues nga Universiteti i Aarhusit dhe Universiteti i Kopenhagës analizuan ndryshimet në zërin e Madonna-s duke përdorur matje akustike të lartësisë së zërit (pitch) dhe shqiptimit të zanoreve. Analiza bazohet në intervista që mbulojnë katër dekada, që nga shpërthimi i saj në vitet 1980 deri në 2021-shin.

Linguistja Anna Bothe Jespersen nga Universiteti i Kopenhagës shpjegon se studimi ynë tregon se zëri i Madonna-s shfaqet më i ri se mosha e saj. Lartësia e zërit të saj nuk ndjek modelet që normalisht do të prisnim nga një grua në të 60-at e saj. E pra, çfarë t'i thuash kësaj?! Normalisht, zëri i grave ulet pas menopauzës, dhe studiuesit vëzhguan një rënie rreth vitit 2013, kur Madonna ishte 55 vjeçe – që përkon përafërsisht me kohën e menopauzës. Por, pas kësaj, zëri i saj u bë sërish më i lartë në vitet menjëherë pas 2013-s. Ky ndryshim mund të tregojë një përpjekje të vetëdijshme për të modifikuar zërin e saj. Është gjithashtu e mundur që terapia hormonale të ketë luajtur një rol, duke ndihmuar në kundërveprimin e niveleve të ulura të estrogjenit gjatë menopauzës, por asnjëra nga këto shpjegime nuk e justifikon plotësisht modelin e përgjithshëm. Studiuesit arritën në përfundimin se Madonna ka punuar në mënyrë aktive për të modifikuar aspektet e zërit të saj dhe për të ruajtur një imazh vokal rinor ndërsa është rritur në moshë. Kjo është ambicie!

Zëri që sfidon gjeografinë

Por jo vetëm kaq! Sipas Jespersen, mënyra si Madonna shqipton një sërë zanoresh nuk përputhet me modelet e të folurit të lidhura tipikisht as me gjeneratën e saj, as me vendet ku ka jetuar. Me fjalë të tjera, zëri i saj është i vështirë për t'u vendosur si për moshën ashtu edhe për gjeografinë, thotë ajo. Studiuesit ekzaminuan shqiptimin e zanoreve të Madonna-s në fjalë si “trap”, “dress”, “kit”, “lot” dhe “thought”. Ata zbuluan jo vetëm që shqiptimi i saj është i vështirë për t'u lokalizuar gjeografikisht, si për shembull në Michigan, ku ajo u rrit, apo Nju Jork, ku kaloi shumë nga rinia, por edhe që hapësira e saj zanore është zgjeruar me kalimin e kohës. Ajo prodhon disa tinguj zanoresh më përpara në gojë dhe me një dallim më të madh midis kategorive zanore. Kjo është sikur zëri i saj të ketë pasaportë diplomatike!

Pse e gjithë kjo “huzmet”?

Studiuesit argumentojnë se kjo është një strategji e menduar, me zërin që mbështet një imazh të një artisteje të re, tërheqëse dhe të orientuar globalisht, e cila nuk kufizohet nga mosha kronologjike. Jespersen shpjegon se kërkimi gjuhësor sugjeron që ky lloj shqiptimi i qartë dhe i përparuar i zanoreve lidhet me rininë, tërheqjen dhe tërheqjen seksuale. Këto janë cilësi që Madonna ka kërkuar t'i projektojë jo vetëm vizualisht, por edhe përmes të folurit të saj. Logjikë e fortë, duhet ta pranojmë!

Zhvillimi i zërit të Madonna-s është në përputhje me identitetin vizual të krijuar me kujdes që ajo ka ruajtur gjatë gjithë karrierës së saj. Çdo publikim albumi dhe turne koncertesh është shoqëruar me një imazh të ri, dhe gjetjet sugjerojnë se ajo mund të ketë menaxhuar zërin e saj po aq me kujdes. Në fund të fundit, studimi reflekton një ndryshim më të gjerë kulturor në mënyrën se si kuptohet mosha dhe plakja. Gjithnjë e më shumë, plakja shihet jo vetëm si një proces biologjik, por si diçka që individët mund ta formësojnë në mënyrë aktive. Dhe kush tjetër përveç Madonna-s për të na treguar rrugën?