Drama e 'Amanetit' në YouTube: Naim Gjoshaj i thotë 'STOP' përdorimit të paautorizuar!

Nëse ka një këngë që shumë shqiptarë e kanë në zemër dhe e dinë përmendësh, ajo është "Amanet". E dëgjojmë në dasma, festa, e deri te videot motivuese në TikTok – është bërë ndër himneve jozyrtare të muzikës shqiptare. Por tani, diçka po ndodh pas skenave digjitale që po e vë në pikëpyetje çdo përdorim të saj.

Naim Gjoshaj, kompozitori origjinal i kësaj kënge, ka bërë një lëvizje ligjore që ka surprizuar shumë. Përmes zyrës ligjore "NewWay Consulting", ai ka konfirmuar se është vetë ai që ka kërkuar heqjen e këngës nga çdo kanal zyrtar online. Po, e lexuat mirë! Ajo këngë që na ka shoqëruar kaq shumë, tani po kërkohet të hiqet nga platformat si YouTube, Facebook, Instagram, TikTok dhe çdo vend tjetër ku është shpërndarë pa autorizim. Kjo është një histori që prek jo vetëm botën e muzikës, por edhe mënyrën si e perceptojmë përdorimin e veprave artistike në epokën digjitale.

Kush e këndoi i pari dhe kush e solli në vëmendje sot?

Kënga njihet në origjinal me titullin "Çohu Adem" dhe u këndua fillimisht nga Qazim Beka — ai ishte i pari që i dha zë asaj melodie dhe atij teksti që me kalimin e viteve u bënë pjesë e pandarë e repertorit shqiptar. Me kalimin e kohës, ajo mori jetë të re me interpretime të ndryshme dhe versione të shumta. Ndër to, versioni i Short Fyzës e solli këngën sërish në vëmendjen e brezave të rinj dhe e bëri tejet popullore në platformat digjitale.

Por popullariteti nuk do të thotë gjithmonë pronësi — dhe pikërisht këtu fillon drama. Zyra ligjore "NewWay Consulting" ka qenë e prerë: çdo vepër e Gjoshajt e cila është publikuar apo shpërndarë pa leje në YouTube, Facebook, Instagram, TikTok apo në çdo platformë tjetër online, e cila e ka vënë veprën në dispozicion të publikut kudo në botë, do të trajtohet si përdorim i paautorizuar. Kjo është një goditje e fortë për të gjithë ata që mendojnë se gjithçka që gjendet online është falas për t'u përdorur. Dhe le ta pranojmë — e kemi parë shpesh këtë problem në muzikën shqiptare, ku cover-at dhe ri-interpretimet qarkullojnë pa u menduar dy herë për të drejtat e autorit.

Mesazh i qartë: të drejtat e autorit mbi çdo popullaritet

Në deklaratën e saj, zyra ligjore shpjegoi se kushdo që dëshiron të vazhdojë të përdorë këngën duhet të marrë miratimin e duhur për të drejtat e autorit direkt nga Gjoshaj, dhe të adresojë edhe përdorimin e bërë tashmë pranë zyrës ligjore. Me fjalë të tjera: nuk mjafton të fshish postin e vjetër dhe të ecësh përpara — ka pasoja edhe për atë që tashmë ka ndodhur.

Deklarata theksoi gjithashtu se veprimet e marra nuk synojnë të denigrojnë interpretuesit, por të vendosin Gjoshajn në pozicionin që i takon si autor. Formulimi ishte i drejtpërdrejtë dhe pa lëshim: aktet kanë autorë, të drejtat kanë pronarë dhe ato duhet të respektohen. Ndaj nëse ke ngarkuar këtë këngë diku pa leje, ndoshta është koha të mendosh dy herë.

Kjo histori është një mësim live për të gjithë ne, që shfletojmë TikTok-un dhe dëgjojmë playlist-at në YouTube. Në një kohë ku gjithçka është një klik larg, është e lehtë të harrojmë se pas çdo krijimi qëndron puna dhe shpirti i një artisti. Naim Gjoshaj po e bën të qartë se trashëgimia e tij muzikore nuk mund të përdoret pa kufi, pa leje. Kjo vendos një precedent të rëndësishëm, veçanërisht për veprat e brezit të vjetër të artistëve shqiptarë, që shpesh kanë qarkulluar online pa asnjë kompensim apo njohje të duhur për autorët.

Çfarë do të ndodhë tani me "Amanetin"?

Pas kësaj lëvizjeje, u bënë përpjekje për të marrë reagime nga të dyja palët e tjera të kësaj historie. Short Fyza, e cila e bëri këtë këngë kaq të njohur në versionin e saj modern, nuk ka dhënë ende ndonjë përgjigje. Edhe Qazim Beka, ai që e këndoi i pari "Çohu Adem", mbetet i heshtur publikisht për momentin.

Tani, pyetja që mbetet e hapur është: a do të zhduken versionet e "Amanetit" që kemi dashur kaq shumë? A do të detyrohen artistët të paguajnë për çdo interpretim? Dhe a do të ndjekin hapat e Gjoshajt edhe kompozitorë të tjerë të klasikëve shqiptarë? Një gjë është e sigurt: drama sapo ka filluar dhe ne jemi këtu, gati të shohim se kush do të luajë këngën e radhës!