Tranh lụa Vũ Cao Đàm lập kỷ lục gần 3,7 triệu USD, trở thành tác phẩm Việt đắt nhất

Bức Conversation d'élégantes au jardin (Cuộc trò chuyện của những quý cô trong vườn) vừa tạo nên một cú sốc về giá tại phiên Modern & Contemporary Evening Auction của Sotheby's Hong Kong. Sau 14 lượt trả giá kịch tính, tác phẩm được chốt với giá khoảng 3,69 triệu USD (đã bao gồm phí). Con số này không chỉ vượt xa mức ước tính cao nhất của nhà đấu giá mà còn thiết lập kỷ lục mới cho họa sĩ Vũ Cao Đàm.

Theo HENI, kết quả này khiến kỷ lục đấu giá của Vũ Cao Đàm tăng vọt khoảng 250% so với mốc trước đó. Đáng chú ý hơn, tác phẩm hiện giữ vị trí là tác phẩm nghệ thuật Việt Nam có giá đấu công khai cao nhất từng được ghi nhận. Nó chính thức vượt qua kỷ lục cũ của bức Portrait de Mademoiselle Phuong (Chân dung cô Phương) do Mai Trung Thứ vẽ năm 1937, vốn từng được bán với giá khoảng 3,1 triệu USD.

Sự kết hợp giữa Đông và Tây trong một khuôn hình

Sotheby's đánh giá Conversation d'élégantes au jardin là một trong những tác phẩm lụa quy mô lớn và đáng chú ý nhất của Vũ Cao Đàm. Điểm nhấn nằm ở bố cục nhiều nhân vật, thay vì chỉ tập trung vào một hoặc hai hình tượng như thường lệ. Họa sĩ đã xây dựng cả một nhóm năm người phụ nữ trong cùng một không gian, tạo nên một cảnh sinh hoạt có chiều sâu.

Trong bức tranh kích thước 85,6x114,5cm này, năm người phụ nữ ngồi giữa khu vườn với những dáng ngồi, cử chỉ và vị trí riêng biệt. Từng nhân vật được khắc họa bằng đường nét mềm mại, thanh thoát. Việc sử dụng bố cục theo chiều ngang giúp tổng thể bức tranh mang lại cảm giác thoáng đãng và cân bằng. Đây được xem là ví dụ tiêu biểu cho giai đoạn Vũ Cao Đàm dùng lụa để kết hợp kỹ thuật hội họa phương Đông với tư duy tạo hình phương Tây.

Hành trình xuyên lục địa của tác phẩm

Không chỉ giá trị về nghệ thuật, bức tranh còn sở hữu một lịch sử lưu lạc thú vị. Tác phẩm được sáng tác năm 1939 bằng mực và màu gouache trên lụa. Ngay trong năm hoàn thành 1939, tranh đã từng được trưng bày tại Agence économique de l'Indochine ở Paris (Pháp).

Tác phẩm từng thuộc bộ sưu tập của Philip Ng tại Singapore. Vào ngày 8 tháng 4 năm 2008, bức tranh được đưa ra đấu giá tại Sotheby's Hong Kong trước khi được chủ sở hữu hiện tại mua lại. Năm 2000, Conversation d'élégantes au jardin xuất hiện trong triển lãm Visions and Enchantment: Southeast Asian Paintings tại Singapore Art Museum và sau đó được giới thiệu trong chuyên khảo Vu Cao Đàm của Yannick Vu.

Cảm hứng từ gia đình và lý tưởng hạnh phúc

Sotheby's cho rằng bố cục năm nhân vật trong tranh có thể gợi liên tưởng tới một bức ảnh gia đình của Vũ Cao Đàm, trong đó có bà Vũ Thị Thức - em gái của họa sĩ. Có thể thấy, gia đình và đặc biệt là hình ảnh người phụ nữ luôn là nguồn cảm hứng chủ đạo trong các sáng tác của ông.

Michel Vu, con trai của họa sĩ, từng nhận định tác phẩm này như một hình ảnh lý tưởng về hạnh phúc, thậm chí ví không gian trong tranh giống như một vườn địa đàng. Cách nhìn nhận này nâng tầm bức tranh từ một cảnh sinh hoạt bình thường trở thành biểu tượng của vẻ đẹp, sự hòa hợp và đời sống gia đình.

Về danh họa Vũ Cao Đàm

Vũ Cao Đàm (1908-2000) là một trong những nghệ sĩ tiêu biểu thế hệ đầu tiên từ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, cùng với Lê Phổ và Mai Trung Thứ góp phần đưa mỹ thuật hiện đại Việt Nam ra thế giới. Sinh ra tại Hà Nội, ông theo học chuyên ngành điêu khắc từ năm 1926 đến 1931, tốt nghiệp đứng đầu khóa và sang Pháp du học năm 1931, gắn bó với nơi này cho đến cuối đời.

Xuất phát điểm là một nhà điêu khắc với các tác phẩm tượng và chân dung bằng đồng, đất sét, Vũ Cao Đàm đã mang tư duy về hình khối vào hội họa, tạo nên những đường nét cô đọng nhưng mềm mại. Tuy nhiên, chính chất liệu lụa mới là thứ đưa ông đến thành công quốc tế. Do khó khăn về kinh tế khi chỉ làm điêu khắc, từ giữa thập niên 1930 ông chuyển sang vẽ lụa và đến những năm 1950, đây trở thành phương tiện biểu đạt chính.

Nghệ thuật của ông là sự dung hòa giữa truyền thống Việt Nam và mỹ thuật phương Tây. Sống tại Paris, ông tiếp thu ảnh hưởng từ Renoir, Van Gogh, Bonnard, Matisse và các nhà điêu khắc như Rodin, Despiau để biến đổi thành ngôn ngữ riêng. Các nhân vật trong tranh ông thường mặc trang phục truyền thống, mang hơi thở văn hóa Việt nhưng lại có kỹ thuật tạo hình châu Âu. Sau khi chuyển đến miền Nam nước Pháp đầu thập niên 1950, phong cách của ông càng trở nên bay bổng và mộng tưởng hơn.

Trước khi cú hit 3,69 triệu USD này xảy ra, kỷ lục cao nhất của ông là bức J eune femme agenouillée tenant son collier (Thiếu nữ quỳ gối cầm vòng cổ) với giá 420.900 USD tại Christie's Hong Kong vào tháng 3 năm 2025. Đúng là một cú nhảy vọt không tưởng!