Nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Lớn Bùi Xuân Phái vì tình yêu Hà Nội

Nhà thơ Bằng Việt vừa được vinh danh Giải thưởng Lớn Bùi Xuân Phái nhờ hành trình cả đời gắn bó, sáng tạo và cống hiến cho Hà Nội. Tại lễ trao giải diễn ra tối 2/10 ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám, ông chia sẻ cảm xúc bất ngờ và vinh dự khi được xướng tên.

Trong khoảnh khắc xúc động, nhà thơ đã đọc lại những câu thơ đầu trong bài Trở lại trái tim mình sáng tác năm 1968. Đây là tác phẩm đầu tiên ông viết về Hà Nội, khắc họa khung cảnh tĩnh lặng khi người dân đi sơ tán. Theo nhà thơ, qua những vần thơ này, độc giả có thể cảm nhận được cách người Hà Nội đã sống trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt, đồng thời thể hiện tình cảm với nơi mà ông "mang ơn và dành trọn sự gắn bó".

Một cuộc đời gắn bó với thủ đô

Nhà thơ Bằng Việt, 85 tuổi, tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng, quê gốc ở Chàng Sơn, Thạch Thất. Sau khi học Luật tại Liên Xô và về nước công tác tại Viện Luật học, ông từng là phóng viên chiến trường Trường Sơn trước khi trở về thủ đô. Tình yêu dành cho Hà Nội trong ông vô cùng da diết, dù ông sinh ra ở Huế. Ông tâm sự rằng mình luôn cảm thấy nhận được nhiều ân tình từ thành phố và vì thế cần phải đóng góp để đền đáp tình nghĩa đó.

Với hơn 50 năm gắn bó, ông đã kinh qua nhiều vị trí công tác và hoạt động văn học đa dạng. Ông từng làm việc tại Thành ủy Hà Nội, giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố, sau đó chuyển sang hoạt động văn học chuyên nghiệp. Các chức vụ ông từng đảm nhiệm bao gồm Tổng Thư ký Hội Văn nghệ Hà Nội, Tổng Biên tập báo Người Hà Nội, Phó Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam và Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội.

Dấu ấn trong sáng tạo và nghiên cứu

Trong lĩnh vực thơ ca, ông có khoảng 30 bài thơ về Hà Nội và từng dự định tập hợp chúng thành một tập. Những sáng tác để lại dấu ấn sâu đậm gồm Trở lại trái tim mình, Đất này, Thăng Long - Hà Nội (1973) và Trò chuyện với Thành phố của đời mình (1974).

Không chỉ dừng lại ở thơ, ông còn đi sâu vào nghiên cứu với các công trình như Kẻ sĩ Thăng Long, Kinh đô Rồng cùng nhiều tuyển tập về văn chương, văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Qua đó, ông tìm về những lớp trầm tích lịch sử, văn hóa và con người để giúp nhận diện chiều sâu của thủ đô. Bên cạnh đó, trong nhiều năm quản lý văn học nghệ thuật và quản lý nhà nước, ông đã đóng góp nhiều sáng kiến, đề xuất để vun đắp đời sống văn hóa tại đây.

Việc nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Lớn càng thêm ý nghĩa khi ông từng là thành viên Hội đồng giám khảo của giải thưởng này trong nhiều năm, góp phần tìm kiếm và vinh danh những cá nhân có đóng góp cho thành phố. Phó giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn nhận định ông là gương mặt xuất sắc không chỉ ở lĩnh vực thơ mà còn đóng góp nhiều cho sự phát triển văn hóa Hà Nội. Nhà báo Hồ Quang Lợi cũng đồng tình khi thấy được sự cống hiến bền bỉ của ông ở nhiều cương vị khác nhau.

Những vinh danh khác tại Giải thưởng Bùi Xuân Phái

Bên cạnh Giải thưởng Lớn, ban tổ chức đã trao hai giải tác phẩm cho loạt tranh sơn mài cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương và vở cải lương Người con gái Hà Thành (kịch bản của Nguyễn Toàn Thắng, NSND Triệu Trung Kiên đạo diễn). Tác phẩm kịch Quân khu Nam Đồng, chuyển thể từ truyện dài của nhà văn Bình Ca do nghệ sĩ Sĩ Tiến đạo diễn, được Tặng thưởng; vở công diễn từ cuối tháng 11/2025.

Giải Việc làm được trao cho Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025 cùng chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026). Trong khi đó, Giải Ý tưởng thuộc về đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa tại tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng giám khảo, cho biết năm nay là một năm "bội thu" khi chọn ra sáu giải thưởng và một Tặng thưởng từ 11 đề cử. Hội đồng giám khảo đã gặp nhiều khó khăn trong vòng sơ khảo và chung khảo vì chất lượng các ứng viên tương đối ngang nhau. Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội được khởi xướng từ năm 2008 bởi báo Thể thao - Văn hóa và gia đình cố họa sĩ Bùi Xuân Phái nhằm tôn vinh những giá trị nghệ thuật, khoa học thấm đượm tình yêu thủ đô. Năm trước, nhạc sĩ Trần Tiến là người đã nhận Giải thưởng Lớn.