ไม่ได้มีแค่เนเน่ที่แน่มาก! ย้อนรอยเพลง 'ตัวตึง' ที่แอ๊ด คาราบาว เคยแต่งให้คนดัง ทั้งสายอวยและสายแซะ

นาทีนี้ใครไม่รู้จักเพลง 'เนเน่ นายแน่มาก' ถือว่าพลาดมาก เพราะเป็นเพลงที่ แอ๊ด คาราบาว หรือ ยืนยง โอภากุล ตั้งใจแต่งให้ เนเน่ รอยัล หรือ แพรว-รัตติกานต์ อำลอย สาวน้อยวัย 16 ปีที่พกพรสวรรค์การเล่นกีตาร์และดนตรีร็อกไปคว้าแชมป์รายการ America’s Got Talent ซีซัน 21 มาครองได้สำเร็จ

ความพิเศษคือเพลงนี้ปล่อยออกมาเมื่อ 18 กันยายน 2569 ซึ่งเป็นช่วงก่อนที่เนเน่จะคว้าแชมป์เสียอีก โดยได้ ปาน-ธนพร แวกประยูร มาช่วยร้อง ซึ่งถ้ามองในรอบ 10 ปีมานี้ แทบไม่เห็นน้าแอ๊ดลุกขึ้นมาแต่งเพลงชื่นชมคนดังคนไหนแบบนี้เลย ถือเป็นการถ่ายทอดความประทับใจในรอบหลายปีที่น่าสนใจมาก

ลิสต์เพลงสายอวยและบุคคลต้นแบบ

ถ้าลองย้อนกลับไป วงคาราบาวมีเพลงที่ยกย่องบุคคลสำคัญเยอะมาก ซึ่งส่วนใหญ่แอ๊ดเป็นคนเขียนเนื้อร้องเอง เริ่มตั้งแต่เพลง 'เจ้าตาก' ในปี 1986 ไปจนถึงเพลง 'คานธี' ในปี 1990 ที่แต่งเพื่อสดุดีมหาตมะ คานธี มหาบุรุษแห่งอินเดีย รวมถึงเพลง 'สืบทอดเจตนา' ในปี 1990 ที่เขียนถึง สืบ นาคะเสถียร อดีตหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง

นอกจากนี้ยังมีอัลบั้ม 'เช’ ยังไม่ตาย' ในปี 1997 ซึ่งเป็นคอนเซปต์อัลบั้มเชิดชูผู้มีอุดมการณ์ทางการเมือง นำโดย เออร์เนสโต เกวารา หรือเช เกวารา แห่งคิวบา และยังมีเพลง 'อองซานซูจี' จากปี 1995 ที่ต่อมาถูกแปลเป็นภาษาอังกฤษในชื่อ 'AUNG SAN SUU KYI'

อีกหนึ่งเพลงสำคัญคือ 'ลุงไฟ' ที่เขียนถึง อัศนี พลจันทร (นายผี) กวีคนสำคัญในเหตุการณ์ 14 ตุลาฯ ผู้แต่งเพลง 'คิดถึงบ้าน' และ 'เดือนเพ็ญ' ซึ่งวงคาราวานและคาราบาวนำมาร้องต่อๆ กันมา รวมถึงผลงานในปี 2000 ที่แต่งถึง โกวเล้ง นักเขียนนิยายกำลังภายในเจ้าของผลงานฤทธิ์มีดสั้น และชอลิ้วเฮียง และในปี 2001 ที่แต่งเพลงให้ ปรีดี พนมยงค์

ไม่ได้มีแค่โหมดสรรเสริญ แต่โหมดแซะก็แรง

แต่บอกเลยว่าน้าแอ๊ดไม่ได้มีแค่โหมดอวย เพราะเพลงถึงบุคคลสำคัญยังมีสายเสียดสีผู้มีอำนาจด้วย เช่นเพลง 'ชวนป๋วย' ในปี 1992 ที่เขียนกระทบกระเทียบ ชวน หลีกภัย นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น เรื่องการนำพื้นที่ป่ามาสร้างเขื่อน

หรือจะเป็นเพลง 'บิ๊ก สุ' ในปี 1991 ที่แม้เนื้อเพลงจะพูดถึง สุรพล สมบัติเจริญ และ หงา คาราวาน (สุรชัย จันทิมาธร) แต่จริงๆ แล้ว 'บิ๊กสุ' ที่ว่าคือ พลเอก สุจินดา คราประยูร นายกฯ จากยุคเผด็จการ รสช. นั่นเอง

มุมมองที่เปลี่ยนไปในยุค Gen Z

ถ้าถามว่าเพลงไหนที่มีไอเดียคล้ายกับเพลงของเนเน่ที่สุด น่าจะเป็นเพลง 'ยายสำอาง' ในปี 1993 ที่เล่าเรื่อง สำอาง เลิศถวิล หญิงชราตาบอดที่ร้องเพลงลำตัดขอทาน ซึ่งทั้งคู่เป็นนักดนตรีที่น้าแอ๊ดมองเห็นความสามารถเหมือนกัน แต่ต่างกันตรงที่เพลงยายสำอางจะเล่าเรื่องให้คนฟังคิดตามเอง ไม่ได้เชิดชูตรงๆ เหมือนเพลงของเนเน่

อย่างไรก็ตาม ในสายตาคนรุ่นใหม่ การเขียนเพลงยกย่องบุคคลสาธารณะแบบนี้เริ่มถูกตั้งคำถามว่าเป็น 'การบูชาตัวบุคคล' (Cult of Personality) หรือไม่ ซึ่งทำให้หลายคนรู้สึกอึดอัดใจกับเพลงแนวนี้ และถ้าลองฟังดีๆ จะเห็นว่ามิติทางดนตรีของเพลง 'เนเน่ นายแน่มาก' ดูขัดแย้งกันอยู่ เพราะคนเล่นกีตาร์ไฟลุกแต่ทำนองเพลงกลับเนิบนาบ ไม่เหมือนเพลง 'เจ้าตาก' ที่ดนตรีหนักแน่นปลุกใจ หรือเพลง 'คานธี' ที่มีกลิ่นอายอินเดียชัดเจน

แต่จุดที่น่าสังเกตคือการใช้สำนวนภาษาอังกฤษอย่าง “Rome wasn’t built in a day” และการอุปมาอุปไมยว่าเนเน่กับกีตาร์เปรียบเหมือน “อรชุนเป็นหนึ่งเดียวกับคันศร” ซึ่งเป็นลักษณะการเขียนที่แทบไม่พบในเพลงบุคคลสำคัญเพลงอื่นๆ ของเขาเลย

สุดท้ายแล้ว เพลงนี้ไม่ใช่แค่การเกาะกระแส แต่เป็นการสะท้อนทัศนคติของศิลปินรุ่นใหญ่ในยุคที่ค่านิยมเรื่อง 'ตัวแทนประเทศ' เปลี่ยนไปจากเดิมจนให้ความรู้สึกที่ต่างจากอดีตอย่างสิ้นเชิง

คิดว่าเพลงแนว 'อวยยศ' แบบนี้ยังเวิร์กอยู่ในยุคนี้ไหม หรือน้าแอ๊ดควรลองเปลี่ยนแนวการเขียนให้เข้ากับ Gen Z มากกว่านี้?