Phim ngắn Trung Quốc và kỷ nguyên AI: Sản xuất tốc độ bàn thờ, giá rẻ bèo!

Dù bạn có thích hay không, phim ngắn dọc (kiểu video TikTok, Reels) đang là một hiện tượng toàn cầu, đặc biệt là ở Trung Quốc. Thường chỉ dài vài phút, được thiết kế để xem trên điện thoại, mấy phim này chủ yếu xoay quanh các mô-típ quen thuộc như tình yêu, trả thù, gia đình, hào môn, tổng tài, xuyên không hay cổ trang kỳ ảo. Nghe quen chưa?

Giờ thì thêm một "gia vị" nữa: Trí tuệ nhân tạo (AI) đang vào cuộc, biến phim ngắn thành một "công xưởng" thực thụ, sản xuất phim nhanh như chớp và rẻ như bèo. Đây không chỉ là thay đổi nhỏ, mà là cuộc cách mạng "thay máu" cả ngành giải trí ở đất nước tỷ dân, nơi AI không chỉ còn là công cụ hỗ trợ mà là cả một ê-kíp sản xuất "full-stack".

Tốc độ "thần sầu": Hàng trăm nghìn phim mỗi quý

Con số thật sự biết nói: Quý I/2026, có khoảng 128.000 phim ngắn được phát hành tại Trung Quốc, gấp gần bốn lần so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khoảng 122.000 tác phẩm, tức hơn 95%, là do AI tạo ra hoàn toàn. Riêng trong tháng 3, có đến 50.000 tác phẩm AI được đưa lên nền tảng Douyin. Vào tháng 1, tốc độ phát hành phim ngắn AI trên các nền tảng Trung Quốc được ghi nhận ở mức cứ 90 giây cho ra mắt một tác phẩm mới.

AI "cân" từ A-Z: Quy trình sản xuất kiểu mới

Trước đây, làm phim ngắn vẫn cần máy quay, diễn viên, trường quay, ánh sáng, hóa trang và hậu kỳ. Giờ thì AI đang "cân" tất tần tật. Từ việc lên ý tưởng, viết kịch bản, tạo hình ảnh nhân vật, cho đến lồng tiếng, mọi thứ đều có AI lo. Các mô hình AI có thể "đẻ" ra hàng loạt phiên bản khác nhau từ cùng một công thức cốt truyện. Kiểu như, một cô gái bị hãm hại quay lại trả thù, nhưng mỗi bản sẽ có tình tiết hay nhân vật hơi khác một tí, đảm bảo không trùng lặp.

Sự ra đời của Seedance 2.0, công cụ tạo video AI của ByteDance vào tháng 2, càng đẩy nhanh "tốc độ bàn thờ" này. Công nghệ mới cho phép AI tạo ra các cảnh phim có nhiều nhân vật và âm thanh được đồng bộ hoàn hảo, nhanh hơn đáng kể so với trước. Điều này khiến cả quá trình sản xuất trở nên gọn nhẹ và siêu tốc, không cần đến cả một đội ngũ "người thật việc thật" nữa.

Giá rẻ "hú hồn", diễn viên "thất nghiệp"

Phim ngắn làm bằng AI có chi phí sản xuất giảm cực mạnh. Một số công ty cho biết có thể sản xuất với chi phí khoảng 30 USD (gần 780.000 đồng) mỗi phút thành phẩm. Tại thị trường Bắc Mỹ, đại diện FlexTV cho biết một bộ phim ngắn trước đây có thể tiêu tốn khoảng 200.000 USD và mất vài tháng để hoàn thành. Với AI, chi phí có thể giảm 80-90%, trong khi thời gian sản xuất được rút xuống chưa đầy một tháng.

Tác động rõ nhất có thể nhìn thấy tại Hoành Điếm, trung tâm sản xuất phim lớn ở tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc). Một năm trước, các đoàn phim ngắn chen chúc tại đây đến mức diễn viên ở trường quay này có thể nghe thấy lời thoại từ trường quay bên cạnh. Nhu cầu nhân lực tăng cao giúp nhiều diễn viên có thể nhận 800-1.500 NDT (3 triệu đồng - 5,8 triệu đồng) mỗi ngày; những người có lịch làm việc dày còn kiếm hơn 10.000 NDT (gần 39 triệu đồng) mỗi tháng. Nhưng sau Tết Nguyên đán 2026, công việc tại đây nhanh chóng sụt giảm khi AI bắt đầu thay thế nhiều khâu trong quá trình sản xuất. Một số công ty nhỏ chuyển hẳn sang AI hoặc ngừng hoạt động sau khi nền tảng Hongguo Short Drama cắt các khoản hỗ trợ dành cho phim người thật.

Bài toán kinh doanh: Phim ngắn là cả một khoa học dữ liệu

Khác với điện ảnh truyền thống "khó tính", đòi hỏi nhiều tháng hoặc nhiều năm phát triển, phim ngắn AI được xây dựng theo công thức: sản xuất nhanh, thử nghiệm liên tục, thay đổi theo phản ứng khán giả. Kịch bản được chia nhỏ, bối cảnh, nhân vật và đạo cụ được tái sử dụng triệt để. Các ê-kíp vận hành hàng loạt dự án cùng lúc.

Quan trọng hơn, dữ liệu từ nền tảng được sử dụng để theo dõi hành vi người xem. Một bộ phim truyền thống thường bắt đầu bằng câu hỏi: "Khán giả có muốn xem bộ phim này không?". Với phim ngắn, các nhà sản xuất có thêm hàng loạt câu hỏi: "Khán giả có dừng lại ở những giây đầu tiên không? Họ xem đến tập nào? Ở đâu họ bỏ đi? Mô-típ nhân vật nào tạo tỷ lệ chuyển đổi cao hơn? Bao nhiêu người sẵn sàng trả tiền để mở khóa tập tiếp theo?". Điện thoại vì thế không còn đơn thuần là màn hình xem phim. Nó trở thành thiết bị đo lường hành vi khán giả theo thời gian thực.

Thị trường toàn cầu: Bành trướng không biên giới

Mô hình sản xuất phim ngắn bằng AI của Trung Quốc không chỉ dừng lại ở biên giới nước này mà đang lan rộng ra toàn cầu. Các công ty Trung Quốc đã mang "công thức vàng" này đến Mỹ và Hàn Quốc, trong khi các nền tảng quốc tế cũng không ngừng đầu tư vào nội dung dọc. Điều này cho thấy, để tạo ra một ngành giải trí quy mô lớn, không nhất thiết phải bắt đầu bằng những bộ phim "bom tấn" ngân sách hàng trăm triệu USD.

Trong kỷ nguyên AI, lợi thế có thể nằm ở khả năng kể thật nhiều câu chuyện, thử thật nhanh và giữ lại những yếu tố khiến khán giả muốn xem tiếp.