Phim ngắn AI: Khi dopamine 'gây nghiện' đối đầu với cảm xúc thật

Sự bùng nổ của những bộ phim ngắn được tạo bởi AI đang tạo ra một loại 'dopamine gây nghiện', khiến người xem khó lòng dứt ra được. Tuy nhiên, đằng sau sức hút này là một thực trạng đáng lo ngại về chất lượng nội dung và những tác động tiêu cực đến nhận thức của khán giả.

Hiện nay, AI đã hiện diện trong mọi thể loại phim từ lịch sử, cổ tích đến tâm lý và đời sống xã hội. Một vấn đề nhức nhối là các bộ phim AI nội dung ngoại nhập được dịch, lồng tiếng, rồi thay đổi hình ảnh và bối cảnh để tiếp cận người xem Việt Nam. Việc này không chỉ gây ngộ nhận, lệch lạc nhận thức, đặc biệt là với các chủ đề lịch sử, mà còn được xem là mối đe dọa đến an ninh và chủ quyền văn hóa trên không gian mạng.

Lỗ hổng pháp lý và bài toán kiểm duyệt

Trước thực trạng này, việc xây dựng những hàng rào kiểm duyệt và quy định cụ thể đối với phim AI là yêu cầu cấp bách đối với các cơ quan quản lý nhà nước. Thực tế cho thấy, hiện vẫn chưa có quy định cụ thể nào cho AI; thậm chí một số quy định về tuyên truyền, quảng bá trên mạng cũng chưa kịp cập nhật theo xu thế phát triển của các sản phẩm này.

Để giải quyết, cần có chính sách và quy định pháp luật đồng bộ từ Trung ương, các bộ, ngành đến tỉnh, thành. Tại TP.HCM, các cơ quan liên quan cần báo cáo và kiến nghị Trung ương xây dựng hành lang pháp lý chung cho cả nước. Trước mắt, thành phố cần đẩy mạnh tuyên truyền cho công chúng và các đơn vị sản xuất văn học nghệ thuật về cả hiệu quả lẫn mặt trái của AI, đồng thời định hướng thẩm mỹ cho giới trẻ – những khán giả của tương lai.

AI là công cụ, không phải 'ông chủ' cảm xúc

Chúng ta không thể tẩy chay hoàn toàn AI vì đây là xu hướng tất yếu trong sản xuất, nhưng tuyệt đối không được lệ thuộc. AI có thể hỗ trợ tra cứu, thống kê, phân tích nội dung hay đề xuất kỹ xảo, nhưng việc sáng tạo, gieo mầm cảm hứng và trau dồi xúc cảm dứt khoát phải do con người đảm nhiệm. Nếu phó thác hoàn toàn cho AI, chúng ta sẽ chỉ nhận lại những sản phẩm phóng tác từ ngớ ngẩn đến lệch lạc, làm thui chột sự sáng tạo của nhân loại.

Một hệ sinh thái nghệ thuật phát triển đúng nghĩa phải lấy cảm xúc con người làm trung tâm. AI chỉ nên là công cụ hỗ trợ, không được phép thay thế con người làm chủ cảm xúc. Khán giả dù thông minh và yêu công nghệ, nhưng điều cuối cùng giữ họ ở lại với một tác phẩm vẫn là sự chân thành và cảm xúc thật.

Cơ hội cho sân khấu và trách nhiệm của nghệ sĩ

Thay vì sợ hãi, các nghệ sĩ có thể biến AI thành cơ hội để tiếp cận giới trẻ. Ví dụ, Hội Sân khấu TP.HCM có thể khuyến khích nghệ sĩ dùng AI để nghiên cứu, thiết kế sân khấu, làm trailer hay tạo nội dung giới thiệu vở diễn. Thay vì dùng công nghệ để thay thế sân khấu, hãy dùng nó để kéo khán giả trẻ tìm đến nhà hát thông qua những đoạn giới thiệu ngắn hấp dẫn.

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI phải đi kèm với trách nhiệm về bản quyền, quyền hình ảnh và giọng nói của nghệ sĩ. Tinh thần 'lấy cái đẹp dẹp cái xấu' cần được phát huy: khi nội dung độc hại dùng công nghệ để lan truyền nhanh, thì nghệ thuật chân chính cũng phải biết dùng công nghệ để đưa những giá trị văn hóa chất lượng đến với mọi người.

Cuối cùng, cuộc chiến không phải là AI thắng hay nghệ sĩ thắng, mà là việc người nghệ sĩ có đủ bản lĩnh làm chủ công nghệ hay không. Sân khấu là nghệ thuật của sự hiện diện, nơi diễn viên tương tác trực tiếp với ánh mắt và tiếng cười của khán giả – điều mà không công nghệ nào thay thế trọn vẹn được. Nghệ sĩ trẻ nếu không chịu học cách sử dụng công nghệ sẽ rất dễ bị bỏ lại phía sau trong thời đại này.

AI có thể giúp kể một câu chuyện nhanh hơn, đẹp hơn, nhưng câu chuyện đó phải là câu chuyện của người Việt, có tâm hồn Việt và có những giá trị mà khán giả Việt Nam tìm thấy chính mình trong đó.