Nửa thế kỷ sau mới thấy lại: Kiều Chinh 89 tuổi "đánh úp" màn ảnh Việt, vẫn chất lừ!

Bùm! Đúng ngày 11/9, màn ảnh rộng Việt Nam bỗng được hâm nóng bởi một cái tên mà nghe đến thôi là biết cả một trời ký ức của bao thế hệ: minh tinh Kiều Chinh. Ở tuổi 89, bà chính thức trở lại với bộ phim Mãi nợ một lời tạm biệt (tên quốc tế là Chrysalis) sau tròn 50 năm vắng bóng trên màn ảnh quê nhà. Nghe thôi đã thấy khủng đúng không?

Với gia tài hơn 100 phim điện ảnh và truyền hình cùng gần 70 năm gắn bó với nghiệp diễn, Kiều Chinh không chỉ là một diễn viên — bà còn là một trong Tứ đại mỹ nhân lừng lẫy của điện ảnh Sài Gòn trước đây, sánh vai cùng các huyền thoại Thanh Nga, Kim Cương và Thẩm Thúy Hằng. Sự trở lại lần này không chỉ là một vai diễn, mà là cả một dấu mốc lịch sử.

Sinh năm 1937 tại Hà Nội, Kiều Chinh — tên thật Nguyễn Thị Chinh — đã sớm mang vẻ đẹp hút hồn mà ông trời phú cho. Giữa thập niên 1950, bà chuyển vào Sài Gòn sinh sống. Và rồi, vào năm 1957, khi vừa tròn đôi mươi, nhan sắc ấy tình cờ lọt vào mắt xanh của đạo diễn Lê Dân trong một buổi tiệc. Từ cái duyên định mệnh đó, Nguyễn Thị Chinh bước vào làng điện ảnh với nghệ danh Kiều Chinh, tỏa sáng ngay từ vai diễn đầu tay Như Ngọc trong Hồi chuông Thiên Mụ — một thiếu nữ mang vẻ đẹp dịu dàng xứ Huế, đóng cùng Lê Quỳnh. Khán giả Sài Gòn lúc bấy giờ đổ rầm rầm, để rồi bà liên tiếp càn quét màn ảnh với Mưa rừng, Ngàn năm mây bay, Đôi mắt người xưa... nhanh chóng trở thành một trong những gương mặt đỉnh của chóp của điện ảnh miền Nam.

Hồi ức vàng son: từ nàng thơ Sài Gòn đến biểu tượng quốc tế

Không chỉ oanh tạc trong nước, Kiều Chinh còn chứng minh tài năng không phải dạng vừa khi vươn tầm quốc tế. Vốn tiếng Anh lưu loát đã trở thành chìa khóa vàng mở ra cánh cửa Hollywood và làng điện ảnh thế giới. Năm 1964, tại Liên hoan phim Á Châu ở Đài Bắc, bà được mời khiêu vũ khai tiệc cùng tài tử Hollywood William Holden. Cùng năm đó, bà tham gia Điệp vụ CIA đóng chung với Burt Reynolds tận Thái Lan. Tên tuổi Kiều Chinh cứ thế khét lẹt trên bản đồ điện ảnh quốc tế: Đại hội Điện ảnh Á Châu tại Nhật Bản, Hollywood dự ra mắt phim Doctor Zhivago, gặp gỡ Adam West và Omar Sharif tại Paramount Studios, rồi LHP Berlin, trò chuyện với huyền thoại Pháp Jean Marais về các dự án hợp tác. Đúng là một cuộc đời như phim!

Năm 1970, bà còn chơi lớn sang Ấn Độ để hóa thân thành công chúa Kamar Souria trong phim The Evil Within của 20th Century Fox — vai diễn từng gây tranh luận nảy lửa trong giới điện ảnh Ấn Độ vì vai chính lại do một diễn viên Việt Nam đảm nhận. Đến năm 1971, tại Đại hội Điện ảnh Á Châu, bà được vinh danh là Nữ diễn viên khả ái nhất — danh hiệu mà báo chí Sài Gòn khi đó tự hào gọi là Ảnh hậu Á Châu.

Thế nhưng, có lẽ dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp quốc tế của Kiều Chinh phải kể đến vai Suyuan trong siêu phẩm Hollywood The Joy Luck Club năm 1993, đưa tên tuổi bà vào hàng ngũ những nữ diễn viên gốc Á giàu cảm xúc nhất của điện ảnh Mỹ. Sau đó, bà liên tiếp góp mặt trong Face, Five Spices, Journey From The Fall... Tháng 3/2003, với vai bà Liu trong Face, bà xuất sắc giành giải Diễn xuất đặc biệt tại Women's Film Festival ở Turin, Ý, cùng hạng mục với cả Shirley MacLaine lừng danh. Chưa hết, tạp chí Entertainment Weekly còn xếp bà đứng thứ 22 trong danh sách 50 diễn viên đốn tim khán giả nhiều nhất lịch sử điện ảnh. Có ai mà không nổi da gà với những thành tựu này?

89 tuổi vẫn sống trọn vẹn với điện ảnh — triết lý an nhiên của một huyền thoại

Sau bao năm xa cách, Kiều Chinh có dịp về thăm quê hương và tham dự Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ 4 (DANAFF IV) vào cuối tháng 6. Tại đây, bà được Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ trao kỷ niệm chương danh giá, ghi nhận vai diễn bà nội Hương trong Mãi nợ một lời tạm biệt — bộ phim đã được giới thiệu bên lề Liên hoan phim Cannes trước đó ít tháng. Bà chia sẻ rằng vai bà nội là hình ảnh tượng trưng cho người phụ nữ Việt Nam cả đời sống vì gia đình, hy sinh và yêu thương. "Đó là một vai diễn mà tôi không cần phải diễn, chỉ cần sống lại, sống thật bởi vì cả cuộc đời mình, tôi đã gặp những bà nội Việt Nam như vậy", bà tâm sự — nghe thôi đã thấy cả chiều sâu của một người nghệ sĩ gạo cội.

Hiện sống một mình tại Mỹ sau khi các con đều đã trưởng thành và có gia đình riêng, Kiều Chinh không hề ủy mị. Bà thừa nhận từng có lúc cô đơn nhưng đã học cách trân trọng nó — để hiểu bản thân, hiểu cảm xúc, và có thêm sức mạnh. Ai bảo tuổi già thì yếu? Bà vẫn duy trì thái cực quyền mỗi ngày, sống theo tinh thần an nhiên, không để bản thân rơi vào giận dữ hay cực đoan — một triết lý bà ví như tinh thần đạo Phật. Tuổi tác với bà chỉ là con số, và cả cuộc đời vẫn dành trọn cho điện ảnh.

Khi nhắc đến các đồng nghiệp cùng thời, bà không giấu được nỗi tiếc nuối khi nhiều người đã ra đi, trong đó có nghệ sĩ Thẩm Thúy Hằng và đạo diễn Hoàng Vĩnh Lộc, số khác đang ở viện dưỡng lão hoặc không còn minh mẫn. Có lẽ vì thế mà bà càng trân trọng hơn món quà lớn nhất mà cuộc sống ban tặng: ở tuổi này vẫn còn khỏe mạnh, còn trí nhớ, còn được đi đây đi đó làm nghề. Với bà, giải thưởng thật sự chỉ đến từ tình yêu của khán giả, không phải từ bất kỳ hội đồng hay tổ chức nào.

Dù nhiều khán giả trong nước xem bà như tượng đài và mong bà trở về định cư, Kiều Chinh cho biết con cháu bà đều đã lập gia đình và định cư tại Mỹ — tình cảm của một người mẹ, người bà vẫn luôn gắn với nơi con cháu đang sống. Mỗi lần đi đóng phim xa nhà, một người cháu ngoại lại tháp tùng bà. Nhìn vào hành trình gần một thế kỷ của Kiều Chinh, từ nàng thơ Sài Gòn đến Ảnh hậu Á Châu rồi biểu tượng Hollywood và giờ đây là sự trở lại đầy xúc động trên màn ảnh Việt, ta thấy rõ một điều: đam mê và tài năng thực sự không bao giờ có giới hạn. Liệu có ai dám nói tuổi tác là rào cản khi nhìn thấy bà?