Ngắm ảnh thời trẻ của các tỷ phú Việt: Từ lúc 'bò' qua núi đến khi làm công nhân
Một bức ảnh chụp đầu thập niên 1990 ghi lại hình ảnh ông Phạm Nhật Vượng khi mới ngoài 20 tuổi, đứng cạnh nghệ sĩ Xuân Hinh. Lúc này, ông Vượng diện vest đen, thắt cà vạt vàng với gương mặt trẻ măng và mái tóc dày.
Đây là thời điểm ông Vượng bắt đầu hành trình lập nghiệp tại Đông Âu. Sau khi tốt nghiệp tại Moscow, ông cùng vợ đến Kharkov, Ukraine để mở nhà hàng Thăng Long trên nền một nhà ăn cũ của nhà máy Malyshev. Theo lời kể của cựu thị trưởng Kharkov Mikhail Pilipchuk, ông Vượng khi đó đến thành phố với số vốn vài nghìn USD vay mượn từ bạn bè. Nhà hàng đồ ăn Việt Nam giá bình dân dần trở nên quen thuộc với người dân địa phương. Tận dụng lúc thị trường thiếu hụt hàng hóa, ông Vượng và các cộng sự chuyển sang sản xuất mì ăn liền với quy mô ban đầu chỉ khoảng 30 công nhân. Thương hiệu Mivina sau đó không chỉ phổ biến tại Ukraine mà còn được xuất khẩu sang nhiều nước. Một bức ảnh tư liệu khác còn cho thấy ông Vượng đứng cùng ông Pilipchuk và nguyên Đại sứ Việt Nam tại Ukraine Đoàn Đức trong buổi gặp mặt các cựu chiến binh Liên Xô từng chiến đấu tại Việt Nam.
Những cú rẽ hướng từ nhu cầu thực tế
Với bà Nguyễn Thị Phương Thảo, hành trình bắt đầu từ năm 1987 khi bà sang Liên Xô du học lúc 17 tuổi. Ngay thời sinh viên, bà đã nhạy bén kinh doanh các mặt hàng mà thị trường Đông Âu đang thiếu như máy fax, đồ điện tử và hàng tiêu dùng, giúp bà kiếm được một triệu USD đầu tiên ở tuổi 21. Hai thập kỷ sau mốc thời gian đó, vào năm 2011, Vietjet đã thực hiện chuyến bay thương mại đầu tiên.
Trong khi đó, câu chuyện của ông Trần Đình Long lại gắn liền với một chuyến đi đáng nhớ. Bức ảnh mùa xuân năm 1993 chụp ông Long (sinh năm 1961) cùng ông Nguyễn Ngọc Quang và ông Trần Tuấn Dương. Lúc này, Công ty TNHH Thiết bị Phụ tùng Hòa Phát mới thành lập được khoảng một năm và chủ yếu buôn thiết bị cũ từ Nga về. Ông Dương kể lại rằng trong một chuyến khảo sát nước ngoài để tìm nguồn hàng bài bản hơn, cả nhóm đã phải bò bằng cả tay lẫn chân trên đường núi vì trời mưa phùn, mặt đường trơn trượt. Kết quả là quần áo ai nấy đều lấm bùn sau khi vượt biên giới.
Bước ngoặt lớn đến với ông Long vào khoảng năm 1994–1995. Sau một lần mua bàn ghế cho văn phòng, nhóm lãnh đạo nhận thấy đồ nội thất văn phòng khó mua và phần lớn phải nhập khẩu. Chính điều này khiến ông quyết định thành lập công ty nội thất và thực hiện nhiều chuyến tìm nhà cung cấp tại Singapore, Malaysia và Đài Loan. Nguồn còn nhắc tới Triển lãm Nội thất Singapore năm 1995 – 1996.
Từ xưởng gỗ, xưởng cơ khí đến đế chế triệu đô
Ông Trần Bá Dương lại bắt đầu từ vị trí công nhân. Bức ảnh chụp ông thời trẻ còn làm công nhân, không xác định năm chụp; ông được mô tả là một kỹ sư trẻ dáng người mảnh khảnh khi đến nhận việc tại Nhà máy Đại tu ô tô Đồng Nai cuối năm 1983. Thay vì vào phòng kỹ thuật, ông xin xuống xưởng để làm những việc vệ sinh kỹ thuật, tháo lắp và làm sạch dầu mỡ cho các bộ phận ô tô. Sau gần ba năm, ông trở thành thợ lành nghề, rồi được giao các vị trí quản lý. Đến năm 1997, ông thành lập Trường Hải và sau đó đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất, lắp ráp ô tô tại Chu Lai vào năm 2003.
Ông Đoàn Nguyên Đức cũng khởi nghiệp từ một phân xưởng nhỏ chuyên đóng bàn ghế cho học sinh tại Pleiku vào năm 1990. Đến năm 1993, Xí nghiệp tư doanh Hoàng Anh ra đời, cùng với việc khánh thành nhà máy chế biến gỗ nội thất và ngoài trời. Từ nghề gỗ, ông mở rộng kinh doanh, chuyển Hoàng Anh Gia Lai sang mô hình công ty cổ phần năm 2006 và lấn sân sang các lĩnh vực nông nghiệp, thủy điện, bất động sản.
Một bức ảnh khác chụp khoảng năm 1995 ghi lại cuộc hội ngộ bên bàn ăn của năm doanh nhân sáng lập những thương hiệu quen thuộc: ông Lâm An Dậu (Giấy Vĩnh Tiến), ông Võ Quốc Thắng (Đồng Tâm), ông Trần Lệ Nguyên (Kinh Đô), ông Đỗ Long (giày dép Bita’s) và ông Cô Gia Thọ (Thiên Long). Thời điểm đó, Kinh Đô và Bita’s mới ra đời được vài năm, còn Vĩnh Tiến, Đồng Tâm và Thiên Long đã có thời gian phát triển dài hơn. Đúng là không có thành công nào đến dễ dàng, nhìn các sếp ngày xưa 'lăn lộn' mà thấy mình còn phải cố gắng nhiều!