Hộ linh tráng sĩ" đối đầu dàn "quái vật" điện ảnh tại sơ tuyển Oscar 2027

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chọn "Hộ linh tráng sĩ" của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình để dự vòng sơ tuyển hạng mục Phim quốc tế xuất sắc tại Oscar lần thứ 99. Đây là tác phẩm đại diện cho Việt Nam lần thứ 23 gửi đến Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ (AMPAS).

Thú thật là nhìn vào danh sách đối thủ năm nay, chúng ta thấy một áp lực khổng lồ. "Hộ linh tráng sĩ" sẽ phải đối đầu với những cường quốc điện ảnh châu Âu, nơi sở hữu dàn đạo diễn danh tiếng và chất lượng nghệ thuật cực cao, cùng những cái tên từng càn quét các liên hoan phim (LHP) danh giá như Cannes, Venice, Berlin hay Sundance.

Các đối thủ từ châu Âu

Điển hình là La Bola Negra từ Tây Ban Nha của hai đạo diễn Javier Calvo và Javier Ambrossi. Phim lấy cảm hứng từ bản thảo dang dở của Federico García Lorca, kể về số phận ba người đàn ông qua ba thời kỳ từ Nội chiến Tây Ban Nha đến hiện đại. Tác phẩm này không chỉ thắng giải Đạo diễn xuất sắc tại Cannes mà còn được Gold Derby xếp vào nhóm dẫn đầu cho hạng mục Phim xuất sắc.

Romania cũng không kém cạnh với Fjord - phim vừa đoạt Cành Cọ Vàng tại Cannes năm nay. Đạo diễn Cristian Mungiu, người từng nhận sáu giải tại Cannes, đã hợp tác với Sebastian Stan và Renate Reinsve để chuyển thể một sự việc có thật xảy ra năm 2016 tại Na Uy về một cặp vợ chồng bị cáo buộc bạo hành con cái. Đáng nói là các phim thắng Cành Cọ Vàng trước đó như Parasite, Anatomy of a Fall và Anora đều từng lọt vào danh sách đề cử Oscar.

Sức ép còn đến từ Áo với phim Rose của Markus Schleinzer, nơi Sandra Hüller đã giành giải Gấu Bạc tại Berlin 2026. Ba Lan gửi gắm Fatherland của Paweł Pawlikowski - đạo diễn từng thắng Oscar với Ida (2014) và thắng giải Đạo diễn tại Cannes với Cold War (2018). Với Fatherland, Pawlikowski lần thứ hai đoạt giải Đạo diễn xuất sắc tại Cannes khi kể câu chuyện về đại văn hào Thomas Mann và con gái trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh.

Pháp cũng tham gia với Minotaur của đạo diễn Andrey Zvyagintsev sau khi đoạt giải Grand Prix tại Cannes. Dù quay bằng tiếng Nga và khai thác rạn nứt gia đình trong chiến sự đương đại, phim vẫn đủ điều kiện nộp hồ sơ nhờ cơ chế đồng sản xuất quốc tế. Lần cuối cùng điện ảnh Pháp thắng Oscar hạng mục này là năm 1992 với phim Indochine.

Các đại diện châu Á

Ở châu Á, có nhiều đạo diễn từng dự giải các năm trước. Nhật Bản cử All of a Sudden của Ryusuke Hamaguchi - người từng thắng Oscar 2021 với Drive My Car. Phim nói tiếng Pháp, xoay quanh cuộc trò chuyện giữa một quản lý viện dưỡng lão và một đạo diễn sân khấu, đồng thời mang về giải Diễn viên nữ tại Cannes cho Virginie Efira và Tao Okamoto.

Hàn Quốc gửi Possible Love của Lee Chang Dong, tác phẩm thắng giải của ban giám khảo và FIPRESCI tại Venice về hai cặp vợ chồng trong một bộ phim tài liệu. Các đại diện khác bao gồm Elephants in the Fog của đạo diễn Abinash Bikram Shah từ Nepal, Filipiñana của Rafael Manuel (Philippines) đoạt giải tại Sundance về phân tầng xã hội, và A Foggy Tale của đạo diễn Chen Yu-hsun (Đài Loan) đoạt giải Kim Mã.

Luật chơi mới và thực trạng của phim Việt

Viện Hàn lâm năm nay áp dụng quy định mới: các phim thắng giải cao nhất tại sáu LHP gồm Cannes, Venice, Berlin, Sundance, Toronto và Busan được đặc cách nộp hồ sơ mà không cần qua hội đồng quốc gia. Điều này giúp phim độc lập dễ thở hơn và đẩy tính chất phân loại vòng đầu lên mức tương đương giải thưởng LHP hạng A. Nhờ vậy, danh sách có thêm năm phim như Yellow Letters (Gấu Vàng Berlin) và Woman Unknown (Sư Tử Vàng Venice).

Trong khi chờ danh sách rút gọn 15 phim được công bố vào ngày 15/12, bộ phim đang đối mặt với những con số khá buồn. Khởi chiếu từ 28/8, phim huyền sử với kinh phí ước tính 100 tỷ đồng hiện mới thu về hơn 38 tỷ đồng, đối mặt nguy cơ thua lỗ nặng. Về chuyên môn, phim nhận nhiều ý kiến trái chiều. Dù bối cảnh Ninh Bình hùng vĩ và võ thuật được khen hết lời, nhưng kịch bản bị chê là ôm đồm, rời rạc đến mức êkíp phải cắt bớt 20 phút phim ngay khi đang chiếu rạp.

Dù cơ hội đi tiếp là thách thức lớn, việc bước ra đấu trường thế giới là cơ hội cần thiết để điện ảnh Việt Nam cọ xát, định vị tiếng nói riêng và tiếp cận dòng chảy của nghệ thuật thứ bảy đương đại.